Stoma Hücrelerinin Mavi Işık Yanıtı

 In Bitki Fizyolojisi

Öncelikle stoma hücresini ve görevlerini tanımlarsak; stoma bitkilerin gaz değişimini ve terlemesini kontrol eden, açılıp kapanma özelliğine sahip hücre türleridir. Stoma hücreleri bitki için oldukça önemli vazifeler üstlenmiştir. Bitkinin terleme ile su atması, solunum için oksijen alınması ve fotosentez ile oksijenin dış ortama salınması stoma hücrelerinin hayati görevleridir. (Şekil 1)

Şekil 1: Stoma hücresinin görevleri; Oksijen alarak solunumu gerçekleştirir. Su atarak terlemeyi gerçekleştirir. Karbondioksit alarak ve oksijen vererek fotosentezin gerçekleşmesi için molekül transferi yapar.

Şekil 1: Stoma hücresinin görevleri; Oksijen alarak solunumu gerçekleştirir. Su atarak terlemeyi gerçekleştirir. Karbondioksit alarak ve oksijen vererek fotosentezin gerçekleşmesi için molekül transferi yapar.


Stoma hücresi
turgor basıncına tepki vermesi yanında mavi ışığa da oldukça yüksek derecede yanıt vermektedir.

• Stoma hücrelerinin mavi ışığa verdiği yanıtlar hızlı ve geri dönüşümlüdür. Bu yanıtlara cevap bir tek stoma içerisinde bulunan bekçi hücreler tarafından verilmektedir.

• Mavi ışığa olan yanıtlar bitkinin yaşamı boyunca devam eder. Ancak bu tepkiler gelişimin erken evrelerinde fototropizma ve hipokotil uzama sürecinde görülmez.

• Mavi ışık stomaların açılmasını teşvik eder. (Şekil 2)

Şekil 2: Kapalı ve az açık olan soldaki stomaya mavi ışık verildiğinde, stomanın açıldığı gözlemlenmektedir. Bu açılma bekçi hücreler tarafından gerçekleştirilir.

Şekil 2: Kapalı ve az açık olan soldaki stomaya mavi ışık verildiğinde, stomanın açıldığı gözlemlenmektedir. Bu açılma bekçi hücreler tarafından gerçekleştirilir.

 

Stoma hareketleri osmotik basınç mekanizma ile ve bekçi hücrelerinde iyon alımında mavi ışıkla aktifleşen H+ ATPaz‘ların rolüdür. Işık, yeterli miktarda su alan ve doğal ortamda yetişmiş olan bitkilerin stoma hareketlerini denetleyen en önemli çevresel sinyal türüdür. Bitkiye ulaşan ışık miktarı arttıkça stomalar açılır, bu miktar azaldıkça stomalar kapanır.

Yapılan bir deneyde kırmızı ışıkla fotosentez doygunluğuna ulaştırılan bir bitki, düşük mavi ışık verildiğinde bitkinin stomalarının daha fazla açıldığı görülmüştür. Bu açılma olayının fotosentezle ilişkisi olmadığı aşikardır. Çünkü bitki daha öncesinden kırmızı ışıkla fotosentez doygunluğuna ulaştırılmıştır.

Stomanın bitki yaprağındaki üç boyutlu mikroskop görüntüsü.

Stomanın bitki yaprağındaki üç boyutlu mikroskop görüntüsü.


Recent Posts
0